Historia rasy - Pirenejski Pies Górski

Wszyscy francuscy autorzy zgodni s? co do tego,?e du?y pirenejski pies górski jest bezpo?rednim potomkiem doga tybeta?skiego."Dowód" na poparcie ich teorii stanowi wed?ug nich fakt, ?e w wykopaliskach z epoki br?zu nie znaleziono szcz?tków  tego rodzaju du?ego psa .Nie mo?e by? to jednak uznane za dowód o warto?ci naukowej.
Wykopaliska  pochodz?ce z epoki br?zu ze stacji nad Utoquai w Zurychu,ko?o Font nad Neuenburgersee i ko?o 
Bodman nad jeziorem Uberlinger ujawni?y przecie? psie czaszki o d?ugo?ci podstawy wynosz?cej 200mm,a nawet
wi?cej (wykopana w O?omu?cu przez Austriaka Jeittelesa psia czaszka opisana przez niego jako Canis f.matris optimae,pochodzi przypuszczalnie ze ?redniowiecza i tylko przez przypadek dosta?a si? w pok?ady z epoki br?zu).

Studer o czaszce z m?odszej epoki kamienia ze stacji Font twierdzi ,?e nale?a?a ona do psa wielko?ci psów
 rze?nickich,o czszce z m?odszej epoki znalezionej przez Bodmana  mówi dos?ownie :".....widz? analogi? z du?ym
wilczym psem pirenejskim"(wtedy du?y pies pirenejski okre?lany by? cz?sto mianem wilczego psa pirenejskiego nie dlatego ,?e by? podobny do wilka ,lecz poniewa? mia? chroni? przed nim stada.
Jeszcze w roku 1888 znany angielski kynolog ,Hugh Dalziel,nazywa du?ego psa pirenejskiego "wilczym psem Pirenejów").
Studer pisze dalej "S?dz?c na podstawie ostatniego znaleziska ,nie jest wykluczone,?e mamy tutaj do czynienia
z form? ,która jest starsza ni? pies z epoki br?zu i przedstawia grup? ras ,z której wywodz? si? z jednej strony
formy psów owczarskich ,z drugiej za? wi?ksze ,ci??sze rasy psów pirenejskich,oraz psy z  Abruzzów, a by?
mo?e tak?e du?e psy alpejskie....."
W nast?puj?cej po br?zie epoce ?elaza ,zwanej powszechnie epok? halsztack?,zauwa?alnie zwi?kszaj? si?
rozmiary byd?a i koni w porównaniu ze zwierz?tami z epoki br?zu; tak?e psy osi?gaj? wielko?? "psów
do wypasu byd?a" ,o d?ugo?ci podstawy czaszki dochodz?cej do 238 mm.
Argument,?e du?y pies pirenejski jest potomkiem doga tybeta?skiego,poniewa? nie znaleziono go w wykopaliskach
stacji z epoki br?zu,nie jest trafnym przynajmniej w odniesieniu do Europy ?rodkowej.Ponadto nie jeste?my pewni,
jak du?e by?y w tym okresie dogi tybeta?skie.Pierwsze importowane z Nepalu ,osi?ga?y rozmiary berne?skiego psa pasterskiego,by?y wi?c znacznie mniejsze ni? pirenejski pies górski .

articles: pirenej2.jpg
Pirenejskie psy górskie  na prze?omie wieków .

Kolejny "dowód" na pochodzenie pirenejskiego psa górskiego od doga tybeta?skiego autorzy francuscy widz? w tym,?e pies górski na starych rycinach przedstawiany jest zawsze jako pies o umaszczeniu ?ó?tym,br?zowym lub nawet czarnym.W ?agodniejszym klimacie Pirenejów czarna barwa dogów tybeta?skich mia?a wed?ug nich
zmieni? si? w barw? bia??-teoria,której brakuje jakichkolwiek podstaw naukowych.
Wiemy,?e dawne ludy pasterskie przedk?ada?y psy bia?e nad czarne ,poniewa? ?atwo by?o je odró?ni?
od wilka.Zmiana umaszczenia na bia?e nie ma jednak  nic wspólnego z ?agodnym klimatem.

articles: pirenej3.jpg
Chiens des pyrenees - Diane i Neron, w?a?ciciel -De Maziere (Bylandt ,"Hunderassen",1896).


Francis V. Crane uwa?a,?e przodkowie psa pirenejskiego pochodzili z centralnej Azji,a by? mo?e
nawet z Syberii i wraz z Celtami przyw?drowali do po?udniowo-zachodniej Europy.
Dostrzega ona pewne zwi?zki pomi?dzy psem górskim a dogami starobabilo?skimi.
Hilzheimer przypuszcza za? ,?e to Rzymianie przyprowadzili bia?e psy w Pireneje i widzi w nich
bliskich krewniaków psa ?w.Bernarda.
Pochodzenia z centralnej Azji domy?la si? tak?e Albrecht("Zur altesten Geschichte des Hundes,
Monachium 1903) na podstawie bada? etnologicznych.Pisze on : " Poza tym w Europie znajdujemy
 ogólne poj?cie okre?laj?ce psa,zupe?nie odosobnione w tej indoeuropejskiej cz??ci ?wiata,
baskijskie s?owo <<chakura>>.Baskowie ...uwa?ani s? za ras? niearyjsk? ,która t? sam?
drog?,co Celtowie i Germanowie tylko wiele wieków wcze?niej ,dotar?a z równiny ?rodkowo-
azjatyckiej do Europy...

articles: pirenej1.jpg
Stary,pochodz?cy z niewiadomego okresu obraz przedstawiaj?cy ?aciatego ,du?ego pirenejskiego
psa górskiego.Wyra?nie widoczne szare plamy na grzbiecie ,boku i udzie.Tego rodzaju ?aciate
psy zobaczy? mo?na dzisiaj bardzo rzadko,wzorzec dopuszcza jednak ci?gle jeszcze nieliczne
?aty ró?nej barwy u nasady ogona i na tu?owiu. 


 Gdy baskijsk? nazw? psa porównujemy z okre?leniami istniej?cymi w j?zykach azjatyckich
to nie znajdujemy jej chyba w ?adnym j?zyku indoeuropejskim, wyst?puje ona jednak w j?zykach
prastarych ludów drawidyjskich...W ma?ych rozproszonych grupach tych narodów ,które
do dzisiaj wiod? swój ?ywot w trudno dost?pnych górach,gdzie panuje dla nich zno?ny klimat,
ponownie napotykamy baskijskie s?owo<<chakura>> ...

articles: pirenej4.jpg
"Mastin de los Tomal Tossas"Madryt 1988 (fot.Eva -Maria Kramer).

R.Strebel (1905) odrzuca teori? o pochodzeniu psa pirenejskiego od doga tybeta?siego,
pozostawia jednak otwart? kwesti?,czy pies ten przyw?drowa? w Pireneje wraz z Baskami,
czy te? obecny by? tutaj ju? przed ich przybyciem .Niejasne jest ,kiedy i sk?d przyw?drowali
Baskowie .Badacze zak?adaj? ,?e chodzi w ich przypadku o pozosta?o?ci iberyjskiej
ludno?ci pierwotnej,ich j?zyk nie ma w ka?dy razie ?róde? indoeuropejskich.
Na podstawie du?ego podobie?stwa ??cz?cego obie rasy  Strebel nie wyklucza pokrewie?stwa
du?ego psa pirenejskiego z kuwaszem (którego b??dnie nazywa komodorem.
Jest jednak zdania,?e pokrewie?stwo z dogiem tybeta?skim ,którego na podstawie rozwa?a?
j?zykowych chcia? dowie?? dr Albrecht,jest raczej nieprawdopodobne.W ka?dym razie
chodzi tu,jego zdaniem o bardzo star? ras?.Streszczaj?c te najró?niejsze opinie,musimy stwierdzi?
tak?e w tym miejscu,jak to ju? wielokrotnie bywa?o,?e pochodzenie du?ego psa pirenejskiego
jest niejasne i chyba nigdy nie zostanie ostatecznie wyja?nione.

articles: pirenej5.jpg
"Azia du Rocher del'Aigle"
ur.7.10 1985r.Hodowla-pani M. Chabloz,Aigle ;w?a?ciciel-rodzina Boulaz,Grattavache.
Najlepsza suka w klasie otwartej;Francuska Wystawa Klubowa 1987.


Opracowano na podstawie:
Encyklopedia Psów Rasowych
Hans Raber